اثرات نامتقارن درآمدهاي مالياتي بر مخارج دولت در اقتصاد ايران (با تأكيد بر پديدۀ توهَم مالي )

فرضيه ماليات مخارج مطرح شده توسط ميلتون فريدمن مبتني بر اين ايده است كه يك رابطه علي مثبت از طرف درآمدهاي مالياتي دولت به سمت مخارج آن برقرار مي‌باشد. در برخي جوامع ممكن است شهروندان به علت درك نادرست از بار واقعي ماليات، قيمت كالا و خدمات عمومي را كمتر يا بيشتر از حد برآورد ‌كنند كه در نتيجه آن رابطه علي منفي از طرف درآمدهاي مالياتي به مخارج دولت برقرار مي‌گردد كه اين موضوع، نشان دهنده وجود توهم مالي مي‌باشد. در اين مقاله پديده توهم مالي در اقتصاد ايران با استفاده از داده‌هاي فصلي مخارج دولت و درآمدهاي مالياتي در دوره 1380 تا 1391 مورد بررسي قرار گرفته است، بدين منظور از مدلهاي تصحيح خطاي متقارن و نامتقارن استفاده شده است. بر اساس نتايج حاصل از آزمون والد در مدل متقارن يك رابطه علي منفي از طرف درآمدهاي مالياتي به مخارج دولت بر مبناي قيمت هاي ثابت متغيرها پس از گذشت يكسال، وجود دارد كه نشان دهنده توهم مالي در اقتصاد ايران مي‌باشد. همچنين نتايج حاصل از مدل نامتقارن نشان مي­دهد توهم مالي منحصرا در حالت كاهش درآمدهاي مالياتي وجود دارد و رابطه عليت گرنجر براي تغييرات مثبت درآمدهاي مالياتي برقرار نيست. بنابراين با كاهش درآمدهاي مالياتي بعد از يك سال، به علت وجود توهم مالي مخارج دولت افزايش مي‌يابد كه بر اين اساس در شرايط كسري بودجه دولت، افزايش ماليات مي­تواند به عنوان يك ابزار كارا مورد استفاده قرار گيرد.

The taxexpenditure hypothesis posed by Milton Friedman emphasizes a positive causal relationship between government tax revenues and government expenditures. If citizens do not have a correct perception of the real tax burden and underestimate the price of public goods and services, there is a negative causal relationship between tax revenues and government expenditures, which indicates existence of fiscal illusion. Using quarterly data. for the period 20012012, this paper investigates fiscal illusion in Iran. In order to achieve this goal, two symmetric and asymmetric error correction models, are estimated. According to results from Wald test in symmetric model, there is a negative causal relationship between real tax revenues, and real government expenditures. This result hence, confirms the presence of fiscal illusion in Iranian economy. Moreover, the results obtained from the asymmetric model show that there is merely fiscal illusion in the case of tax revenues reduction and there is no Granger causal relationship for the positive changes of tax revenues. Therefore, by a decline in tax revenues, government expenditures increase after a year due to fiscal illusion. Thus, it seems that in the state of government#039;s budget deficit, raising the taxes is an efficient instrument.