El-Ġazzālī ve Yunan Kaynakları

Çevirisini yaptığımız bu makalenin amacı, büyük İslâm düşünürü Ebū Ḥāmid el-Ġazzālī’nin felsefî kaynaklarına işaret etmektir. Yazar makalede, el-Ġazzālī’nin mutlak bir felsefe düşmanı olduğu fikrinin yanlış olduğunu ve onun esasen İslâmî dinamikler-le örtüşen bir başka felsefe oluşturmaya çalıştığını ortaya koymaya çalışmaktadır. Yazar bu bağlamda, el-Ġazzālī’nin her dönem Yunan felsefesiyle içli dışlı olduğuna ve Yunan felsefî li-teratüründen istifade ettiğine dair üç temel kanıt getirir. Bunlar: el-Ġazzālī’nin Tehāfutu’l-Felāsife’deki âlemin kıdemi tartışmalarında Proklos ile İôannês Philoponos’un görüşlerini ye-niden ifade ettiği; İḥyāu Ulūmi’d-Dīn ile Hermes’e nispet edilen Muāẕeletu’n-Nefs eser-lerindeki nefs teorilerinin benzerliği ve Mişkātu’l-Envār’daki “nur” tasavvurunun Plôtinos’un Enneadlar’ından esinlendiği şeklinde özetlenebilir. Fakat müellif el-Ġazzālī’nin etkisiz bir aracı olduğunu da inkâr eder. Ona göre, el-Ġazzālī, kurmak istediği yeni dinî yapı adına, seçtiği Yeni-Eflatuncu düşünceleri İslâmî bünyeye yerleştirebilmiş ve Yunan felsefesi-ne İslâm coğrafyasında meşruiyet kazandırmıştır.