MOĞOLLARDA SÜT KARDESLER KURUMU (EMILDÄŠ VE KÖKÄLDÄŠ)

1. Süt kardesler, baska bir deyisle aynı kadın tarafından emzirilmis olmalarından dolayı birbirlerine akraba olan bireyler tüm dünyada bilinmektedir. Süt kardeslik, özel bir önem tasıdığı için akrabalık iliskileri içerisinde görünmüs ve insan iliskilerinin daha güçlü olduğu ilkel toplumlarda her zaman önemli bir yer teskil etmistir. Bunun yanı sıra emzirme alıskanlığı, aynı zamanda feodal toplumlarda da bilinmekteydi. Bu alıskanlık, teknik uygarlıktan etkilenmeyen bölgelerde, neredeyse günümüze kadar sürdürülmüstür ve bu bölgelerde çesitli sebeplere bağlı olarak annelerinin göğüsleri kuruduğu zaman çocukların beslenmesi için sadece bu yola basvurulmustur. Dünyanın farklı halk masallarında, süt kardeslerden bahsedilmesine rağmen onlar, hiçbir zaman aile çerçevesini asmazlar ve sosyal hayatta gerçek bir değer kazanmazlar. Bu nedenle süt kardeslik üzerine yapılan arastırmalar, etnoğrafya otantikliği ve etnoloji içinde kalmıstır. Bununla beraber, 13.-17. yüzyıllar arasındaki Moğol Devletleri’yle ilgili kaynaklar detaylı bir biçimde incelenirse, süt kardeslikle bağlantılı olan emildäš ve kökäldäš terimlerine ulasılmaktadır. Bu terimlerin kullanımı ve atfedilen bireylerin sosyal rolü, kraliyet soyundan gelen süt kardeslerin sosyal hiyerarside önemli bir konum kazandığını ve ayrıca onların derecelerinin belirli bir boyutta kurumsallasmıs olduğunu açıkça göstermektedir. Fikrimce, bu ilginç olgu, bugüne kadar baska bir yerde açıklanmamıstır. Bu sebeple bu iki terimi asağıda açıklamaya çalısacağım.