DETERMINATION OF CHEMOTAXONOMIC INDICES OF ARTEMISIA SIEBERI BESSER BASED ON ENVIRONMENTAL PARAMETERS IN IRAN

Artemisia sieberi Besser رايج‌ترين گونه در ايران مي‌باشد. در اين تحقيق بازده و تركيب‌هاي شيميايي اسانس 34 جمعيت A. sieberi در سه ناحيه اقليمي نيمه خشك، خشك و فراخشك مورد مطالعه قرار گرفت. همچنين بذور جمع‌آوري شده از اين جمعيت‌ها در شرايط يكنواخت مزرعه مورد كشت قرار گرفت. اسانس گياهان طبيعي و مزرعه‌اي استخراج گرديد و تركيب‌هاي اسانس توسط دستگاه‌هاي GC و GC-MS مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. آزمون T-student بين متوسط بازده اسانس در مزرعه و طبيعت تفاوت معني‌داري را نشان داد. همبستگي بين عوامل محيطي و بازده اسانس بررسي شد كه از ميان كليه عوامل مورد بررسي، تعداد روزهاي بارندگي، نيتروژن، كربن و فسفر خاك موثرترين پارامترها در كميت اسانس بودند. تركيب‌هاي شيميايي اصلي اسانس مانند camphene، 1, 8-cineole، trans-thujone، camphor و borneol تفاوت معني‌داري بين مزرعه و طبيعت نشان ندادند. نتايج نشان داد كه تركيب‌هاي شيميايي اسانس در Artemisia sieberi مي‌توانند به عنوان شاخص‌هاي كموتاكسونوميك مورد استفاده قرار گيرند. همچنين آناليز PCA براساس تركيب‌هاي شيميايي در سه گروه اقليمي مشخص نمود كه تركيب‌هاي camphor، cis-thujone و trans-thujone تركيب‌هاي اصلي تفكيك‌كننده اين گروه‌هاي اقليمي مي‌باشند.

Artemisia sieberi Besser is the most common species in Iran. In this research, yield and chemical composition of the essential oil of A. sieberi are studied from 34 populations in Semi-arid, Arid and Hyper-arid climate conditions. Also, plant seeds were collected from nature and planted in homogeneity condition of farm. The essential oils of harvested plants (including natural and farms plants) were isolated. The components of oils were identified by GC and GC-MS. T-student test showed significant difference between average of oil yields in both natural and farm plants. Correlation between yields of essential oil in natural habitats with ecological factors showed that days of precipitation, nitrogen, carbon and phosphor of soil were the most effective parameters in quantity of yields. Among chemical components, camphene, 1, 8-cineole, trans-thujone, camphor, borneol didn’t have significant difference between natural and farm plants. The results showed that chemical components of essential oil in A. sieberi can be valuable for recognizing of the species as chemotaxonomic indices. Also PCA analysis revealed that camphor, cis-thujone and trans-thujone are principal chemical components for separating of A. sieberi climatic groups.