الكرامة الانسانية في القرآن من وجهة نظر الحافظ الشيرازي

اين مقاله با تتبع و جست و جوي كامل در ديوان حافظ شيرازي، معاني كرامت انساني را مورد بحث قرار داده است. براي اين منظور نخست معاني متعدد كرامت در علوم و فنون گوناگون ذكر شده است. اين معاني عبارت اند از معناي كرامت در لغت كه به معناي شرافت و برتري ذاتي شيء يا شرافت در يكي از صفات اخلاقي انساني است و معاني كرامت در اخلاق، كه به معناي تهذيب اخلاق و دوري از دوستي امور پست دنيوي است و معناي كرامت در فقه و حقوق كه عبارت از التزام عملي به ارزش هاي انساني مي باشد و كرامت در حكمت نظري كه به معناي عالم عقلي مشابه عالم عيني گرديدن انسان است، و بالاخره كرامت در عرفان -اعم از نظري و عملي - و تصوف اسلامي و در راس اين اصطلاحات، معناي كرامت در قرآن و حديث ذكر شده است. بنابراين كرامت داراي معاني گوناگون است كه در علوم و موارد استعمال مختلف كاربرد دارد، و اما كرامت از ديدگاه حافظ شيرازي اگر چه غرض عمده حافظ كرامت عرفاني است، ليكن كرامت در اشعار و غزليات حافظ منحصر به اين معنا نيست ، بلكه حافظ كرامت اخلاقي را در اشعار خود ذكر و در لباس عرفان طرح كرده است و انسان ها را به التزام به آن دعوت كرده است. و اين كرامت كه در اشعار حافظ طرح شده به واسطه ي انتشار اشعار حافظ در زمان او در بلاد اسلامي و غير آن انتشار يافته و اشعار او دست به دست چرخيده و تاثير مضاعف در دل ها گذاشته است. و اين همه از اشعار حافظ قابل استفاده است.