أثر النكسة في شعر أمل دنقل «دراسة سيميائية على ضوء منهجية مايكل ريفاتر»

تاثير شكست 1967 در شعر امل دنقل (پژوهانه اي بر اساس نشانه شناسي مايكل ريفاتر)

نشانه شناسي مايكل ريفاتر يكي از مهمترين روش هاي نقدي به شمار ميرود كه در راستاي وضوح هرچه بيشتر متن ادبي به كار ميرود. چرا كه متن ادبي در دورۀ معاصر تبديل به پديده اي شده كه مفاهيم خود را رمزينه هاي ادبي گرفته و از اين طريق به خواننده منتقل ميكند از اين حيث ميتوانيم از نظريه ريفاتر به عنوان وسيله اي براي آشكار كردن معاني مبهم در متن استفاده كنيم. اين نظريه در اصل بر دو نوع خوانش پايه گذاري شده است؛ خوانش اول خوانش خطي يا (خوانش سطحي متن) ميباشد و خوانش دوم كه به نوعي بازخواني و دوباره خواني متن است كه توسط خواننده با هدف تفكيك عناصر اصلي متن براي رسيدن به مضمون اصلي انجام ميگيرد. به همين دليل در اين جستار سعي كرديم تا با بهكارگيري نشانه شناسي ريفاتر و با استفاده از روش تحليلي – توصيفي، قصايدي را از چهار ديوان امل دنقل كه بعد از شكست 1967 آنها را سروده مورد بررسي قرار دهيم؛ تا بدين وسيله تاثير اين رخداد بر شعر امل دنقل و نيز ميزان تغيير نگرش وي نسبت به اين رخداد را در طول زمان مورد مطالعه قرار دهيم. از جمله نتايجي كه در اين مقاله ميتوان به آنها اشاره كرد: از سويي شاعر در قصايد خود سعي در به تصويركشيدن ديدگاه ملت هاي عربي نسبت به شكست 1967 و نيز حاكمان كشورهاي عربي داشته و به همين دليل تأثير شكست در شعرش بر اساس تأثيرات و پيامدهاي آن بر ملت تغيير يافته است؛ از اين رو بر اساس روش ريفاتر در نشانه شناسي به چهار نوع ماتريكس در قصايد امل بعد از شكست دست يافتيم كه نمايانگر اين موضوع است كه ملتهاي عربي چهار مرحله را در اين مدت پشت سر گذاشته اند. و دومين نكته اي كه در اين جستار بدان دست يافتيم تناسب و هماهنگي شخصيت ها و نمادهاي تاريخي با هريك از اين مراحل چهارگانه است.

Michael Riffaterre's semiology is one of the most important methods in literary criticism, which is aimed at ultimate clarity. Considering the semiotic nature of contemporary literary texts, the theory is essentially based on two ways of reading, including Superficial reading and retrospective reading by the skilled and educated reader to deconstruct and synthesize the text by using its culture, linguistic and literary energies to explore the main idea presented by the text. The latter is aimed at analyzing the main parts of the text and understanding the theme. Accordingly, this research investigates Amal Donqol's elegies following the 1967 Defeat through applying Michael Riffaterre's semiology and the analytic-descriptive method. Amongst the results of the research are Arab nations and governors' viewpoint on the defeat and its influence on his poems, which indicate four different (sociopolitical/sociocultural) matrices, and the perfect harmony between historical figures and symbols and each of the mentioned matrixes