الضرورة الشعريّة عند أبي سعيد السيرافي

ضرورت شعري از نظر ابوسعيد سيرافي

پژوهش حاضر به بررسي ضرورت شعري در نظر ابو سعيد سيرافي شعارح كتاب سيبويه مي پردازد. و با مداقه در باب (ما يحتمل الشعر) كتابي در باب ضرورت شعر نگارش كرده است. با وجود اينكه اين اصطلاح در كتاب سيبويه ذكر نشده است، اما مشتقات آن مانند: اضطرار، مضطر، و مترادف هاي آن مانند آنچه براي شاعر مجاز است، يا هرچه براي شاعر جايز است، مورد استفاده قرار گرفته است. سيرافي ماهيت ضرورتي كه در ابواب مختلف الكتاب سخن از آن رفته است را به خوبي دريافت نموده است و اشاره هاي سيبويه در الكتاب را مورد ارزيابي قرار داده و به تفصيل به شرح شواهد ضرورتهاي شعري پرداخته و اين ضرورتها را به هفت نوع تقسيم كرده است كه عبارتند از: افزايش، حذف، تقديم، تاخير، ابدال، تغيير وجه اعرابي، مذكر شدن مونث و مونث شدن مذكر. و هريك را معرفي كرده و شواهد آنها را ذكر نموده و بر آنها تعليقاتي نوشته است. وي همچنين به شرح اصولي كه موجب اين ضرورتها شده، پرداخته است. از نظر او ضرورتها بر اساس بازگشت به اصل يا مشابهت و يا قياس است. او ضرورتهاي زيبا و بد را از هم جدا كرده و ميان ضرورت و لحن تفاوت قائل شده است. وي لحن را نوعي اشتباه قلمداد كرده و آنرا جزء ضرورتهاي شعري به حساب نمي آورد. او در كتاب ضرورتهاي شعري خود تنها ضرورتها را مجاز نمي داند، بلكه تلاش مي كند براي هريك از اين ضرورت ها توجيهي ذكر كند و آنها را جزئي از طبيعت شعري قلمداد كند و وجه تمايز شعر و نثر را هم همين امر مي داند.

This research studies the poetries necessity according to Al Serafi , who explained Sebawis book and focused on address about probability of poetry. Also, he wrote a special book about poetic necessity. He didn’t use this term but its derivations are there: necessity , compelled and synonyms used by the poet Alserafi understood the nature of the necessity which is available in every section of the book. He followed Sebawi’s signals in the book sections and pointed to their justifications and he expanded in explaining the necessity and divided necessities into seven section: addition, deletion, detention, substitution, and changing the analysis and making the female male and feminizing the male. Also he defined every sort and brought evidences and commented on them and pointed to the principle of justifying the necessities based on its origin. Alserafi distinguished between good and bad necessities , and between necessity and error , and kept the error in mistakes feld not in necessities feld and he dosn,t justify the necessity only but makes effort in finding an outlet for each necessity , consinering it hamony with poetry nature wich has different from prose.