تحليل نظريات مخالف مفهوم شهر و شهرسازي اسلامي

ظهور اسلام، تحولی عظیم در شهرسازی ایجاد كرده و شهر اسلامی مفهومی كاربردی و اساسی در تكامل آرمانی تاریخ شهرسازی جهان و همواره یكی از نمونه ها و الگوهای مهم و مطرح شهرسازی بوده است. از آنجا كه از منظر متخصّصین شهرسازی، مطالعه شهر اسلامی اهمیت خاصی داشته، در طی سالیان متمادی محقّقان، مورّخان و صاحب نظران مختلف شرقی و غربی پیرامون شهر اسلامی نظرات موافق و مخالف بسیاری بیان نموده اند. از این رو حجم زیادی از كتاب ها و مقالات پیرامون شهر و شهرسازی اسلامی به رشته تحریر درآمده است. دراین مقاله، نظریات محقّقانی كه با برخی از دیدگاه های پیرامون شهر و شهرسازی اسلامی موافق نیستند، ذكر شده و به روش اسنادی تحلیلی، با توجه به آیات قرآن كریم، روایات معصومین( ع ) مستنداتی از تاریخ شهرسازی و همچنین نظریات دیگر صاحبنظران این حوزه، به نقد و تحلیل اظهارات آنها پرداخته شده، و این نتیجه حاصل شد كه برخلاف ادعای آنان، اولاً شهرنشینی پیوند مستحكمی با فرهنگ اسلامی دارد، ثانیاً شهر اسلامی تقلیدی از دیگر شهرها نیست، بافت آن منظّم و قاعده مند است و مملؤ از تأسیسات خدمات عمومی است، بنابراین لازم است برخی صاحب نظران این حوزه، در برخورد با عناصر و كاركردهای شهر اسلامی، قدری دقیق تر و سنجیده تر عمل نمایند.