شاهنامه از ديدگاه مكتب روان شناسي شناختي

در راستای نقد ادبی، نقد روانشناختی متن شاهنامه فردوسی مورد نظر این جستار می باشد. از این رو نخست باورهای اعتقادی فردوسی را كه در پیوند با خردگرایی، آزادی، اراده، اختیار و مسؤولیت انسان در برابر كردارهای خود است، مورد توجه قرار گرفته است، باورهایی كه می توان انها را در مذهب تشیع و فلسفه رایج در عصر فردوسی نیز مشاهده كرد؛ و با رویكرد به اصول اعتقادی فردوسی می توان دریافت كه این باورها در شاهنامه نیز بازتابی گسترده دارد. پاره ای از پایه گذاران "روان شناسانی شناختی" نیز دارای اصول و نكته نظرهای همسان و مشترك با خردگرایی مطرح در فلسفه عصر فردوسی هستند. پاره ای از تئوری های مطرح در روان شناسی شناختی عبارتند از : ارزش و اهمیت خرد ( عقل ) ، آزادی ،اراده و اختیار. با رویكرد به كنش های خردمندانه ی شخصیت های بنیادین و آرمانی شاهنامه و نیز با توجه به بسامد واژه های در پیوند با خرد ، و ترسیم بسامد آن ها به صورت نمودار ، می توان به همسانی این باورها در شاهنامه با پاره ای از تئوری های مطرح در روان شناسی شناختی پی برد.