كاركرد مضامين اخلاقي و تربيتي در شعر خاقاني شرواني

ادبيات فارسي از ديرباز با مفاهيم و آموزه هاي اخلاقي و تربيتي بسياري عجين بوده است به گونه اي كه بازتاب عنايت و كاربرد گنجينه اي از الفاظ آن به حدي بسيار بوده كه موجب پديد آمدن ادبيات جديدي در آثار بسياري از شاعران و نويسندگان به نام ادبيات تعليمي گشته است. از جمله اين شاعران مي توان خاقاني شرواني را نام برد كه وي در شعر خود متاثر از انديشه هاي ديني و صوفيانه به مجموعه اي از مضامين اخلاقي و تربيتي همچون دنيا گريزي، راست گويي، عدالت طلبي، قناعت، ظلم ستيزي، تهذيب نفس و خردگرايي روي آورده و با اشاره مستقيم به آنها مخاطب خود را به پايبندي و مقيد بودن به اخلاقيات دعوت مي نمايد. شعر خاقاني هر چند با فرو رفتن به درون نازك انديشي ها و مضمون پردازي هاي گره خورده با پيچيدگي هاي لفظي مانع انتقال سريع و بي واسطه مفاهيم به مخاطب خود مي گردد، ولي لطايف حكمي و تعاليم اخلاقي و تربيتي وي آن چنان متاثر از معنويت و پيوند با تعاليم ديني و قرآني است كه ديگر اين كاستي هاي و ابهامات لفظي و معنايي در شعر او چندان احساس نمي شود. از اين رو پژوهش حاضر با تكيه بر روش توصيفي- تحليلي بر آن است تا از طريق واكاوي در مجموعه اشعار مربوط به خاقاني و دستيابي به مضامين اخلاقي و تربيتي در شعر وي، اساليب بياني و معنايي او را در انتقال اين مفاهيم هويدا سازد.