تمثل هاي وحدت وجود در آثار مسلم سنايي و عطار

وحدت وجود يك جهانبيني فلسفي - عرفاني است كه پيشينه تاريخي دارد. قواعد اين نظريه با قواعد عقلاني منجر به پارادكس مي شود و عرفا براي بيان اين تجربه عرفاني نياز به زباني تازه دارند. بنابراين، از قوه خيال استفاده مي كنند و تلاش مي كنند تا اين نظريه و تضادهاي آن را در قالب تمثيل بيان كنند. اگرچه ابن عربي را واضع نظريه وحدت وجود مي دانند، اما قبل از او و شايد از ابتداي شكل گيري عرفان، اين نظريه وجود داشته است و ابن عربي تنها آن را تدوين كرده، محور اصلي عرفان خود قرار داده است. ابن عربي و شاگردانش براي تبيين هرچه بهتر اين نظريه، آن را در قالب تمثيل هايي بيان مي كنند كه قبل از آنها نيز در اشعار و گفته هاي ديگر عرفا به كار رفته است. از جمله اين عرفا مي توان به حكيم سنايي و عطار نيشابوري اشاره كرد. سنايي به عنوان پيشروي شعر عرفاني، براي نشان دادن وحدت وجود از اين تمثيل ها استفاده كرده است و پس از او، عطار نيشابوري به شكل ظريف تري آنها را بيان كرده است و اوج اين كاربرد را در آثار مولوي مي بينيم. اين عرفا به خوبي مسئله وحدت وجود را درك كرده اند و با اشعارشان سعي در بيان آن داشته اند. مطالب مقاله حاضر به روش توصيفي - تحليلي و به صورت كتابخانه اي گردآوري شده است و در پي تبيين برخي از تمثيل هاي مشترك وحدت وجودي در آثار حكيم سنايي و عطار نيشابوري است.