پي گيري تقابل خرد، فره و آذر با ديو آز از اوستا تا داستان هاي اساطيري و حماسي شاهنامه

نگاهي به مفاهيم خرد، فره و آذر در اوستا و متون پهلوي نشان مي دهد كه اين سه واژه از سويي وابستگي بسيار نزديكي با هم دارند و از سوي ديگر همگي در تقابل با ديو آز هستند. پيگيري اين وابستگي و تقابل در متن شاهنامه نيز امكان پذير است. در داستان هاي شاهنامه درون مايه آزمندي و گسستن فر پس از بي خردي شخصيت ها، درون مايه اي پريسامد و محور بسياري از حوادث تلخ داستان ها است؛ به گونه اي كه مي توان بزرگ ترين شكست هاي ايران و غم بارترين تراژدي هاي شاهنامه را حاصل حضور ديو آز دانست؛ پادشاهان و پهلوانان آزمند از خردورزي دورند و چون در متون زردشتي، خرد نگهبان فره است، فر از آنها گسسته مي شود. اين مقاله بر آن است تا پس از بررسي مفاهيم فر، خرد و آذر در اوستا و متون پهلوي و روشن ساختن ارتباط بين آنها، تقابل آنها را با ديو آز نشان دهد و سپس همين تقابل را در داستان هاي اساطيري و حماسي شاهنامه، از پادشاهي جمشيد تا پايان كار رستم دنبال كند.