بررسي عناصر انسجام متني روايت معراج در مخزن الاسرار

متن شناسي يكي از شاخه‌هاي بين رشته اي است كه در چارچوب علومي چون فن شعر، بلاغت، روان شناسي، تعليم و تربيت و... پديد آمده است. در هر متني ابزارهايي وجود دارد كه به آن متنيت مي‌دهند. اين متنيت حاصل«بافتار» متن است. به طور كلي مي‌توان گفت كه«بافتار» آن ويژگي است كه متن را از مجموعه‌ي پراكنده اي از پاره‌هاي زباني متمايز مي‌كند. اين يكپارچگي كه از آن به متنيت تعبير مي‌كنيم، حاصل مفهومي به نام انسجام است كه حاصل عوامل به كار گرفته شده در متن است. استفاده از ابزارهاي انسجام نه تنها ممكن است به درك و توليد گفتار كمك نمايد، بلكه باعث پيشرفت در سرعت گفتار نيز مي‌گردد.‌هاليدي و حسن اين عوامل را تحت عنوان عوامل انسجامي دسته بندي كرده اند كه عبارتند از: انسجام واژگاني، انسجام دستوري، انسجام پيوندي كه اين‌ها عوامل اصلي انسجام متن هستند و باعث ايجاد متنيت در يك متن مي‌شوند. در پژوهش حاضر با الهام از الگوي‌ هاليدي و حسن به تحليل و بررسي انسجام متني معراج پيامبر (ص) در مخزن الاسرار نظامي پرداخته ايم. روش و شيوه‌ي تحقيق در اين پژوهش؛ كتابخانه اي و ابزار گردآوري اطلاعات فيش برداري مي‌باشد. در اين مقاله نشان داديم كه در شعر بالاخص روايت معراج و كاركرد ادبي زبان علاوه بر آن چه‌هاليدي و حسن به عنوان عوامل انسجام متن بر شمرده اند، عنصر روايت، انسجام موسيقايي و عنصر زمان كاركرد داشته و موجبات دريافت بهتر پيام متن ادبي را فراهم مي‌آورند.