بررسي عناصر ماورائي در هزار و يك شب

ماوراء در اصطلاح به مجموعه مسائلي اطلاق مي شود كه فراتر از چارچوب ذهن بشر و مغاير با قوانين علمي و دانش و منطق است. ماورا به عنوان بخش مهم و گستردهاي از رهآورد فكري و فرهنگي انسان، در متون اقوام و ملل گوناگون وجود دارد و بيانگر نيازها، باورها، احساسات و نحوۀ فكر و نگرش آن هاست. افسانه هاي هزار و يك شب، به عنوان مجموعه داستان هاي هنديان، ايرانيان و اعراب يكي از برجسته ترين و بزرگترين آثار جهاني در زمينه عناصر ماورائي است و ماورا، اساسي ترين عنصر موجود در اين اثر است. ميتوان گفت كه افسانه هاي هزار و يك شب، تجلي گاه باورهاي عاميانه، آرزوها، بلندپروازي ها و آرمان ها و روياهاي اغراق آميز بخشي از اقوام مشرق زمين است. مقالة حاضر كه به روش تحليلي و اسنادي انجام پذيرفته، مبتني بر بررسي قصه هاي هزار و يك شب از ديد عناصر ماورائي موجود در آن است. شخصيت هاي متعدد اين اثر كه توسط راوي داستان معرفي شده اند، عموماً داراي ويژگي فرا واقعي هستند و كيفيت و ماهيت ماورائي آنها در آغاز و انجام وقايع داستان نقش كليدي ايفا مي كنند. از آنجا كه عناصر ماورائي در افسانه هاي هزار و يك شب تنوع و تعدد بالايي دارند، در دسته هاي مختلف قرار گرفته اند و هر يك از آنها در جايگاه مربوط به خود معرفي شده اند. بر اين اساس، گروه هاي اصلي ماوراء عبارتند از انسان ها، حيوانات، اشياء، مكان ها، موجودات وهمي و ... كه زير شاخه هاي آنها همچون ديو، پري، جادوگران، چراغ جادو، جانوران سخنگو و... در گروه مربوط به خود معرفي شده اند.