اعتمادالسلطنه و ترجمه‌ي خرنامه در عصر ناصري

كتاب خرنامه نوشته‌ي كنتس دوسگور (1799-1874م)، نويسنده‌ي فرانسوي، است كه محمدحسن‌ خان اعتمادالسلطنه در دوره‌ي ناصرالدين شاه آن را به زبان فارسي ترجمه كرده است. اعتمادالسلطنه ظاهراً اين كتاب را، كه با عناوين ديگر مثل بيوگرافي و خاطرات يك خر، سرگذشت خر، منطق‌الحمار، منطق‌الوحش و الحمار يحمل‌ اسفاراً نيز شناخته مي‌شود، در سال 1306ق به فارسي ترجمه و منتشر كرده است. دوسگور اين كتاب را با هدف سرگرمي نوجوانان نوشته اما اعتمادالسلطنه مطالب گوناگوني را درباره‌ي اوضاع سياسي ايران در دوره‌ي ناصرالدين‌شاه بر ترجمه‌ي متن اصلي كتاب افزوده است كه اساساً ارتباطي با متن اصلي و موضوع كتاب ندارد. اين مقاله مي‌كوشد اين مسئله را روشن سازد كه اعتمادالسلطنه چگونه و چه زماني اين كتاب را به فارسي ترجمه كرده و از ترجمه‌ي آن چه اهدافي را دنبال مي‌كرده است.