ارائه چارچوبي براي آينده‌نگاري فناوري با تمركز بر فنون شناختي با استفاده از نقشه‌هاي شناختي فازي

آينده‌نگاري به معناي انتخاب آينده مطلوب از ميان آينده‌هاي محتمل است. آينده‌هاي محتمل تصورات خبرگان هستند كه به شهود تبديل شده و در نهايت بصيرت يافته‌اند. لذا جهت انجام يك آينده‌نگاري فناوري موفق لازم است تا با استفاده از فنون شناختي ، نقش ذهن و شهود را در فرآيند آينده‌نگاري لحاظ نمود. عوامل متنوعي در شكل‌گيري آينده يك فناوري تأثيرگذارند كه شناسايي و درك ارتباطات ميان آن‌ها با به تصويركشيدن خرد حاصل مي‌شود. ذهن انسان به‌طور ذاتي بازنمايشگر دنيا در قالب نقشه‌هاي شناختي است. ازاين‌رو ترسيم نقشه‌هاي شناختي فازي (FCM) و بهره‌مندي از فنون شناختي مي‌تواند بعنوان يكي از ابزارهاي مناسب به‌منظور ترسيم خرد موجود در ذهن خبرگان به هنگام شكل‌گيري شهود و بصيرت به‌كار گرفته شوند. هدف اين مقاله ، ارائه چارچوبي براي آينده‌نگاري فناوري با تمركز بر نقش فنون شناختي در قالب شبكه‌اي از مفاهيم و استفاده از ابزار كارآمد FCM در اين راستا است. چارچوب پيشنهادي تحقيق از سه مرحلة پيش‌آينده‌نگاري ، اصلي و پساآينده‌نگاري تشكيل مي‌شود. اين چارچوب داراي چهار وجه اساسي شامل مراحل و گام‌هاي سلسله‌مراتبي ، تمركز بر تكامل شكل‌گيري ذهن خبرگان از داده و اطلاعات به سمت خرد ، ابزارها و نوع رويكرد به ذهن خبرگان (تصور و شهود) ، و بافتار و محتواي متغيرهاي مورد بررسي بصورت سه دسته بافت داخلي ، بافت خارجي و محدوديت‌ها است. از نقاط قوت كليدي اين چارچوب مي‌توان به استفاده از FCM اشاره نمود كه نقش متغيرها و توالي آن‌ها در آينده مطلوب يك فناوري را شفاف نموده و امكان برنامه‌ريزي متغيرهاي كنترل‌پذير براي دستيابي به آينده مطلوب را فراهم مي‌آورد. اعتبارسنجي چارچوب پيشنهادي ، با مقايسه اين چارچوب با ساير چارچوب‌هاي مطالعه‌شده براساس عوامل كليدي و دريافت نظرات خبرگان انجام شده است. چارچوب نتيجه‌شده در اين تحقيق ، براي شناسايي آينده‌هاي مطلوب فناوري‌هاي صنعت ساختمان بعنوان يك مطالعه موردي ، پياده‌سازي شده و نتايج آن نيز مورد بررسي قرار گرفته است.