بازشناسي مفهوم شهر اسلامي

شهر يكي از مهمترين دستاوردهاي فكري، فلسفي، هنري، صناعي و توليدي تمدنها و جوامع بشري است كه هم از ماندگاري نسبي برخوردار مي‏باشد، هم تجلي باورها و ارزشهاي فرهنگي جامعه است، بر رفتار انسان اثر مي‏گذارد و ضمن آنكه بيانگر هويت جامعه در انظار جهانيان و تاريخ است، تنظيم كننده روابط اعضا جامعه با يكديگر نيز مي‏باشد. در ساخت مورفولوژيك سكونتگاههاي شهري كشورهاي مختلف، عامل دين، فرهنگ و ايدئولوژي نظامهاي حاكم نقش مهمي را به عهده داشته و به عبارت ديگر، فرهنگ و مواريث تاريخي يك ملت، ركن اصلي شخصيت و هويت انساني هر يك از افراد و آحاد آن ملت است؛ چنان كه در ايران پس از اسلام، فرهنگ اسلامي نه فقط مذهب بلكه هويت و مليت اين كشور نيز بوده است. نحوة شكلگيري اصول طرّاحي شهر اسلامي نيز عمدتاً به ارزشها و اعتقادهاي فرهنگي اسلام وابسته است. اين موضوع قاعدتاً در ماهيت احكام اسلامي ريشه دارد؛ به طوري كه كليّه جنبههاي زندگي مسلمان را تحت شعاع قرار داده است. به هيمن خاطر است كه دين اسلام بيش از ايمان معنوي، به عنوان شيوه زندگي شناخته شده و از سكونتگاههاي آن نيز به عنوان تمدن ياد ميشود.