فضيلت تدبير و كارداني در شاهنامه بر اساس نظريه فضيلت ارسطو

ادبيات حماسي، در تربيت اخلاقي جامعه نقشي مهم دارد و شاهنامه‌ي فردوسي به عنوان حماسه‌اي ملي، در پرورش فضائل اخلاقي، به ويژه در بين ايرانيان همواره نقش‌آفرين بوده است. يكي از اين فضائل، تدبير و كارداني است. براساس پژوهش حاضر، نمودهاي فضيلت تدبير و كارداني در شاهنامه ذيل سه مورد قابل تقسيم است: نخست توصيف تدبير و كارداني و نشانه¬هاي آن، دوم اندرز به تدبير و كارداني و سوم تدابير جنگي است. براي تبيين اين موارد از نظريه فضيلت اخلاقي ارسطو يا سه گانه‌ي دانش، عاطفه و اراده به عنوان چارچوبي تئوريك و فلسفي استفاده گرديده است و براي هر يك از موارد سه گانه، شواهد كافي از شاهنامه انتخاب و نقل گرديد. بررسي حاضر نشان مي‌دهد كه مفهوم تدبير و كارداني در هرسه حيطه‌ي ذكرشده، در شاهنامه به كار رفته است، بدين معنا كه حماسه پردازي چون فردوسي با توصيف كردن، اندرز دادن و نمايش تدابير جنگي در صحنه‌ي عمل، زمينه را براي ترويج و پرورش فضيلت تدبير و كارداني به مثابه كنشي اخلاقي فراهم كرده است و كار او در اين خصوص مبنايي فلسفي و تربيتي دارد. روش ما در مطالعه و بررسي اين پژوهش به شيوه‌ي تحليل محتواي كيفي صورت گرفته است.