اعتدال‌بخشي به‌جايگاه عقل در حوزه معرفت ديني از نگاه كليني

شيخ ابوجعفرمحمّد بن يعقوب بن اسحاق رازي معروف به كُلِيني، مشهورترين متكلم، فقيه و محدث شيعه در نيمه اول قرن چهارم هجري قمري و مؤلف كتب بسياري است كه از اين ميان تنها الكافي به يادگار مانده است. كتاب الكافي به‌عنوان نخستين جامع حديثي و ارائه‌دهنده يك نظام معرفتي است. از آنجا كه اعتبار هر نظام معرفتي به اعتبار منابع آن وابسته است و اگر منابع داراي حجيت نباشند؛ آن نظام داراي ارزش و اعتبار نخواهد بود، از اين رو در اين مقاله با روش استنادي و به شيوه تحليلي ـ تبييني به بررسي منبع معرفتي عقل در انديشه اعتقادي اماميه از نگاه يكي از نخستين كساني كه ارائه نظام كرده‌اند مي‌پردازيم. خواهيم ديد كه در نظرگاه ثقه‌الاسلام كليني عقل مستقل با وجود ارزش و اعتباري همچون حجيت ذاتي و حجيت بخشي به ساير حجت‌ها، به‌طور مستقل فاقد اعتبار است. ايشان در نظام معرفت ديني آن را نيازمند به دليل وحياني مي‌داند، هرچند همين عقل با حجيت ذاتي خود صدق دليل وحياني را كشف مي‌نمايد.