زيبايي‌شناسي اقتباس در ديوان ابومعتوق موسوي

ابومعتوق شهاب الدين بن سعيد موسوي‌(1025-1087) شاعر خوزستاني و مداح اهل بيت است، عمده‌ي شهرت او بيشتر به سبب مدايح پرشوري است كه درستايش اهل بيت سروده‌است. ابومعتوق از شاعران عصر انحطاط است يكي از ويژگيهاي اين دوره، توجه به شعر ديني و استفاده از شواهد قرآني است. قرآن كريم شالوده‌ي خلل‌ناپذير فرهنگ اكثر جوامع اسلامي است، از اين رو تأثير زيبايي‌هاي لفظي و معنوي آن در شكوفايي استعداد‌هاي هنري و انديشه‌هاي خلاق مسلمانان امري مسلم و انكار ناپذير است. زيبايي‌شناسي دانشي است كه درباره‌ي مجموعه انفعالات، كششها و احساسات دروني در مواجهه با جمال و زيبايي گفت‌وگو مي‌كند و توجه خواننده را به بن‌مايه‌هاي تنظيم شده و معناهاي متني جلب مي‌نمايد. شاعران مسلمان از صدر اسلام عبارات قرآني را در شعر خود اقتباس مي‌كرده‌اند، ابومعتوق نيز تصاوير مختلفي از آيات قرآن و مفاهيم ديني را چه به صورت مستقيم و چه به صورت مضموني در شعر خود به نمايش گذاشته است. روش تحقيق، توصيفي تحليلي است كه بر اساس نظريه‌ي بينامتنيت ژوليا كريستوا و انواع بينامتنيت يعني نفي جزئي يا اجترار، نفي متوازي يا امتصاص و نفي كلي يا حوار، مورد تحليل و بررسي قرار گرفته‌است. اين مقاله با ذكر و تبيين نمونه‌هايي از شعر ابومعتوق در پايان به اين نتيجه مي‌رسد كه وي پيوندي عميق و ناگسستني با آيات قرآني در شعر خود ايجاد كرده‌است و بينامتنيت شاعر دال بر فرهنگ وسيع و نشانه‌اي از عشق و علاقه او به قرآن است. وي در اشعار و اقتباس‌هاي خود به دور از مظاهر تصنع و تكلف دوره انحطاط، بوده‌‌‌است.