تحليل و بررسي سوگ­سرودهاي واقعة منا (با تكيه بر گزيدة اشعار «منا منهاي بسياران» و قالب غزل)

رخداد واقعة منا در سال 1394ه‍ .ش. كه به كشته‌شدن شمار زيادي از زائران بيت­الله الحرام منجر شد، به عنوان يك فرامتن تاريخي مورد توجه شاعران ايران قرار گرفت و به شكل­گيري زيرجرياني نو در سوگ­سرايي معاصر انجاميد. مجموعه­اي از اين آثار با عنوان منا منهاي بسياران به همت انتشارات شهرستان ادب منتشر شد. بسامد غزل در ميان سروده­ها، زمينة انجام پژوهشي پيرامون رابطة تناظري سطوح متني آن با فرامتن تاريخي منا فراهم آورد. بر اين اساس سوگ­سرودهاي منا در قالب غزل در سه سطح «موسيقايي، بلاغي (بلاغت سنتي) و انگاره­اي» مورد بررسي قرار گرفت. برآيند بررسي­هاي متني نشان مي­دهد اين غزل­ها، آثاري معناگرا و فرامتن‌محورند و سطوح سه­گانة آن در ارتباطي متقابل، بر انتقال صريح و روشن پيام به خواننده تمركز دارند؛ به اين صورت كه دو سطح موسيقايي و بلاغي آن، با استفاده از ابزارهايي چون تلميح به واقعة عاشورا، دوري از آرايه‌هاي لفظي، بسامد جملات امري با اغراض ثانوي اظهار تأسف و اندوه و نيز بيان استعاري و تخييلي محدود؛ در راستاي انگارة اصلي شكل گرفته­اند كه همان اِخبار و توصيف واقعة منا و پيامدهاي آن است. زيرانگاره­هاي ديگري نيز چون «تقديس كشته‌شدگان»، «تقريب محتوايي با واقعة كربلا» و «توبيخ و تهديد دست‌اندركاران واقعة منا» در مضمون­­پردازي­ و برقراري ارتباط ميان متن و فرامتن مورد استفادة شاعران قرار گرفته­ است.