بازتاب فرهنگ عامّه در اشعار فارسي اقبال لاهوري

اديبان از باورهاي مردم، به عنوان يكي از درون‏مايه‏هاي آثار خويش بهره برده‏اند تا به اثر خود رنگ ملّي ببخشند و فرهنگ و سنت‏هاي جامعه را در پيچ و خم حوادث از گزند فراموشي حفظ و از گذشتگان به آيندگان منتقل كنند. محمد اقبال لاهوري(1938 -1877م) شاعر و متفكر بزرگ مسلمان شبه قاره هند و پاكستان است. اقبال توجّه به فرهنگ مردم دارد و مي‏توان از لابه‏لاي آثارش اصطلاحات عاميانه، آداب و رسوم مردم را يافت. در اين مقاله، با استفاده از روش توصيفي ـ تحليلي و كتابخانه‏اي سعي شده است فولكلور و ابعاد مختلف ادبيات عاميانه در ديوان اقبال لاهوري نشان داده شود. نتايج به دست آمده بيانگر آن است كه اقبال، آشنايي با فرهنگ عامه دارد و از آداب و رسوم مردم، اساطير، باورها و پندارهاي عاميانه بهره برده است و صدف اين اشعار گنجينه‏اي از ادبيات عاميانه را در دل خود محفوظ داشته است. در اين نوشتار پس از ارائه‏ي توضيحي از فرهنگ عامّه، پيشينه‏ي اين مقوله بازبيني و انواع فرهنگ عامّه در اشعار فارسي اقبال لاهوري بررسي شده است.