سنجش تطبيقي باب «شير و گاو»، در سه تحرير از كليله‌ودمنه با تكيه‌‌‌‌‌‌بر عنصر داستاني پي‌رنگ

اين مقاله مي‌كوشد با مروري بر تعاريف نويسندگان فرنگي و ايراني دربارۀ طرح(پيرنگ)، به بررسي و تحليل پرداخت داستاني قصۀ شير و گاو، در سه روايت از كتاب‌هاي كليله‌ودمنۀ‌بهرام‌شاهي، داستان‌هاي بيدپاي و انوار سهيلي بپردازد و با گزارشي از چارچوب كلي سه روايت مورد بررسي، تفاوت‌ها و شباهت‌‌هاي پي‌رنگ ميان روايت‌‌ها در اين سه كتاب را بيان كند. مهم‌ترين ويژگي داستان در هر سه كتاب، بيان داستان‌هايي به‌عنوان تمثيل بر درستي و روايي سخن خويش از زبان اشخاص مختلف است. در اكثر قريب به اتفاق اين داستان‌ها، شخص گوينده در پايان داستان نتيجۀ مورد نظر خود را با جملاتي مانند: «اين مثل را بدان گفتم / آوردم كه ...» بيان مي‌كند. ما در اين كنكاش درمي‌يابيم: در هر دو روايت قديم‌تر (كليله و دمنه و داستان‌‌هاي بيدپاي)، از الگوي عطف دو شخصيت اصلي داستان كه به ترتيب اثرگذار اصلي (فاعل اصلي) و اثرپذير اصلي (منفعل اصلي) هستند، پيروي مي‌كنند؛ اما در روايت سوم (انوار سهيلي)، همان عنوانِ اخلاقيِ باب، عنوان روايت نيز هست و اين الگو در تمامِ ابواب كتاب رعايت شده است و نشان از نگاهِ اخلاقي كتاب و زمينه‌هاي فكري نويسندۀ كتاب انوار سهيلي به عنوان يك معلم اخلاق دارد.