سير تحول مضمون غزل پس از انقلاب اسلامي

با توجه به تاثير روند جريانهاي ادبي و مسايل سياسي اجتماعي، بر غزل معاصر فارسي در اين مقاله برآنيم، به تحولات ايجاد شده در مضمون غزل معاصر فارسي بپردازيم. درون‌مايه‌هاي اصلي غزل پيش از مشروطه، بيشتر حديث دل‌دادگي و رنج فراق از معشوق ، وصف جمال يار،پند و اندرز و يا عشق عرفاني بوده است اما مقارن با مشروطه، بسياري از مسايل سياسي اجتماعي در غزل رخ مي‌نمايد. مثل:آزادي، وطن‌پرستي، قانون‌خواهي...پس از آن مدتي غزل به ذات غنايي خود باز مي‌گردد، تا اين‌كه دوباره پس از انقلاب اسلامي (1357) موضوعات سياسي اجتماعي، به عرصۀ غزل راه مي‌يابد، اما اين بار به جهت دگرگوني ارزش‌ها گسترۀ مفاهيم سياسي اجتماعي نيز وسعت مي‌يابد. در اين دوران علاوه بر معشوق زميني و نيز معشوق عرفاني بسياري از مفاهيم سياسي اجتماعي در غزل به چشم مي‌خورد. برخي از مهم‌ترين مضاميني كه در مقالۀ حاضر با ذكر شواهد مثال به شيوۀ تحليلي و توصيفي، ارزيابي شده، عبارت است از: دلتنگي‌هاي شاعرانه و دل‌زدگي از دنيا، توجه به محروميت‌هاي اقتصادي و تبعيض‌هاي طبقاتي، عشق به ائمۀ اطهار و ديگر مظاهر مذهبي، وصف و مدح برخي شخصيت‌هاي سياسي اجتماعي، دفاع مقدس و ارزش‌هايي مرتبط با آن: ياد شهدا و شهادت، توصيف شهادت مردم بي‌گناه، فتح خرم‌شهر.