نماد پردازي چاه در حماسه هاي ملي

نمادگرايي در طول حيات بشر ثابت كرده‌است كه بيشترين تأثير را در انتقال و جايگزيني مفاهيم در ذهن مخاطبان داشته‌است؛ از جملۀ آن، نماد‌پردازي در واژۀ چاه است ، چاه در تمام سنت‌ها به نوعي مقدس است چراكه بر گرفته از سه نظم كيهاني‌است (آسمان، زمين و زير زمين و سه عنصر آب ، خاك و باد ). همچنين پيوند ديرينه‌اي كه چاه به همراه آب دارد سبب نوعي دوگانگي و تناقض در بكارگيري معناي آن شده‌است . زيرا از يك سو با آب كه نمادي از پاكي و زلالي و زندگي‌است و از سوي ديگر به دليل تاريكي و ارتباط آن با جايگاه مردگان نماد پليدي ، سياهي و مرگ به حساب مي‌آيد . واژۀ چاه در حماسه نيز بسامد بالايي دارد و همچنان دوگانگي و چند معنايي در آن موج مي‌زند . اين جستار بر آن است با آوردن نمونه هايي از چاه در چند حماسۀ ملي؛ از جمله كمدي الهي ، بهشت گمشده ، گيل گمش ، مهابهارت ، ايلياد و شاهنامۀ فردوسي، اين واژۀ چند قطبي را معنا و به نماد پردازي آن از منظر فرهنگ و اساطير كهن پرداخته شود كه در آن صورت، پس از جمع كردن تفسيرهاي متضاد از چاه، ديگر نه معناي دام و مرگ؛ بلكه معناي رهايي و تولدِ دوباره و حياتي جاويد را نويد مي دهد.