شناسايي گويندگان برخي از اشعار فارسي تاريخ جهانگشاي جويني

مسأله: علاءالدين عطاملك جويني (623-681 ه.ق) از ايرانيان قدرتمند در حكومت مغولان بود و تاريخ جهانگشاي جويني يكي از آثار مهم تاريخ و ادبيات ايران است. وي در هنگام بيان تاريخ از شعرهاي‌هاي فارسي و عربي بسياري بهره برده است اما نام برخي از سرايندگان را معلوم نكرده است. تا اكنون پژوهش مستقلي دربارۀ گويندگان ابيات فارسي تاريخ جهانگشاي به چاپ نرسيده است و هرچند مصححان اين كتاب شماري از شاعران فارسي گوي آن را به ما شناسانده‌اند و نرم افزارهاي موجود در دانستن نام تعدادي ديگر، سودمند هستند اما باز هم كار ناتمام مانده است. هدف: در اين مقاله با استفاده از روش كتابخانه اي و كاوش در منابع ادبي و تاريخي موجود، گويندگان 102 بيت فارسي را مي شناسانيم و جاي ابيات را منابع نشان مي دهيم. همچنين اختلاف هاي بين ضبط ابيات در تاريخ جهانگشاي و منابع ديگر را ذكر مي‌كنيم. روش: براي اين پژوهش از روش جست و جوي كتابخانه اي و توصيفي بهره گرفته شده است. بدين منظور به كاوش در ديوان هاي شعر، تذكره ها، جُنگ ها و مجموعه هاي شعري پرداختيم. يافته ها: پس از بررسي گستردۀ منابع موجود دريافتيم كه شماري از ابيات فارسي تاريخ جهانگشاي جويني از اين بزرگان شعر ايران است: اميرمعزي، انوري، بُندار رازي، خيام، رفيع مروزي، سراج‌الدين قمري آملي، سنايي، سوزني سمرقندي، سيد حسن غزنوي، شاهفور اشهري نيشابوري، ظهير فاريابي، عثمان مختاري، عمادي غزنوي، فردوسي، كمال‌الدين اسماعيل، مجيرالدين بيلقاني، مسعود سعد سلمان، منوچهري، مولوي، نظامي و نورالدين منشي.