بررسي نظريه‌هاي اعجاز قرآن در دورة جديد

مطالعه سير تحول ادعاي اعجاز قرآن نشان مي‌دهد كه اين ادعا در همه نسل‌هاي پس از قرن سوم كم و بيش مطرح بوده است و احتمالاً در نسل‌هاي آينده نيز باقي بماند. در آثار علوم قرآني و تفسيري سه قرن نخست تا جايي كه مؤلف جستجو كرده هيچ اشارۀ صريحي به عنوان «اعجاز قرآن» و بيان وجه اعجاز وجود ندارد. در عوض در آثار كلامي، قرآني و تفسيري از قرن پنجم هجري به بعد به طور مفصل مسئله اعجاز قرآن و تبيين وجوه آن مشاهده مي‌شود. اين روند تبيين اعجاز در هر قرني توسط عالمان اسلامي با ردّ يا قبول برخي از اين وجوه ادامه پيدا كرده است. اما در دورة اخير جنبه‌هايي از اعجاز مطرح شده‌ كه از نظر سبك و سياق بسيار متفاوت با جنبه‌هاي پيشين اعجاز هستند، مانند اعجاز اقتصادي، اعجاز مديريتي، اعجاز رنگ، اعجاز عددي، اعجاز علمي، اعجاز روان‌شناسي و نظاير اينها. در اين پژوهش سير تطور اعجاز از آغاز نزول وحي تا عصر حاضر و چرايي طرح اين ادعاهاي جديد در بارۀ اعجاز قرآن بررسي شده‌ است. روش تحقيق در اين پژوهش علاوه بر اينكه كتابخانه‌اي است، روشي توصيفي و تبييني است. منظور از توصيفي بودن روش تحقيق اين است كه ما كوشيديم تا اعجازهاي مورد ادعا را توصيف و تعريف كنيد. سپس سعي كرديم علل وقوع اين اعجازها را كشف و تبيين نماييد. حاصل تحقيق اين است كه اعجازهاي دوره جديد غالباً انگيزه‌هاي دفاعي اعتقادي دارد و به گونه‌اي اعجازتراشي و انتساب تكلف‌آميز وجوه مختلف اعجاز به قرآن شبيه‌اند. شايد ادعاي اعجازهاي متفاوت را بتوان نوعي واكنش بعضي مسلمانان در برابر كشفيات دنياي جديد دانست. اين دسته از مسلمانان كوشيده‌اند در عصر جديد هر نوع علم اعم از انساني، طبيعي، رياضي را از قرآن استخراج نمايند.