بازتاب انديشه‌ هاي ملامتي شيخ ابوسعيد ابوالخير در اسرارالتوحيد محمد ابن منور

ورود عرفان و تصوف به عرصۀ ادبيات انقلابي انكارناپذير را غناي ادبيات فارسي پديد آورد. از جمله فرقه‌هاي عرفاني كه در نيمۀ دوم سدۀ سوم در نيشابور پديد آمد، فرقه‌اي موسوم به فرقۀ ملامتيه بود. اين فرقه در نتيجۀ اعتراض به ظاهرمآبي‌هاي گروهي از متصوفه پديد آمده بود و اساس مكتب خود را بر مبارزه با نفس و هرگونه رفتار مؤمن‌مآبانه قرار داد؛ بنابراين طرفداران آن مي‌كوشيدند تا با پنهان كردن نكويي‌ها و تظاهر به رفتارهاي نابهنجار صوفيانه در ميان مردم، خلق را نسبت به خود بشورانند. هدف ما بررسي اسرارالتوحيد به‌عنوان يكي از كتب‌ ارزنده‌اي كه نويسندۀ آن، به بيان تعاليم عرفاني شيخ مهنه به‌عنوان سرآمد اين مكتب و زنجيرۀ اتصالي فرقه‌هاي پيش از خود و بعد از خود است؛ وي با تعاليم آموزنده در اين راستا كه دين‌داري و پارسايي رياكارانه به‌آساني مي‌تواند تبديل به خطري بزرگ براي حيات معنوي انسان باشد، در جهت مبارزه با نفس، حكايت‌هايي را در اين زمينه به يادگار گذاشت. اين مقاله به روش گردآوري كتابخانه‌اي نگاشته شده است و نويسندگان كوشيده‌اند به بيان برخي تعاليم ملامتي ابوسعيد، در قالب تعاليم او كه در كردار و رفتار او متبلور مي‌شود، پرداخته شود؛ بنابراين خواننده با مطالعۀ اسرارالتوحيد مي‌تواند به اين شاخصه از مباني عرفاني او دست يابد.