بررسي تطبيقي مفهوم رياضت در انديشه سنايي و خاقاني

جستار حاضر، به بررسي تطبيقي«رياضت» يكي از شرايط تهذيب نفس و راهيابي به كمال، از ديدگاه سنايي و خاقاني، دو تن از سرآمدان و نوآوران زبان و ادب فارسي پرداخته است. اهميت موضوع اين جستار، از آن رو است كه برخي محققان آن را از برجسته‌ترين مصطلحات عرفاني، كه فراتر از اين، «مهم‌ترين مشخصه¬ي عرفان» دانسته اند. دليل گزينش اين دو شاعر نيز به اعتبار تأثيرپذيري خاقاني از سنايي باز مي گردد؛ هم از اين روست كه همانندي¬هاي بسياري ميان انديشه¬هاي اين دو شاعر ديده مي¬شود، اما به فراخور تفاوت دوره و زيست‌گاه دو شاعر، تفاوت هايي نيز در انديشه¬هاي اين دو تن به چشم مي¬ آيد. در اين پژوهش ابتدا به پيشينه وتعريف رياضت در عرفان پرداخته شده و آن گاه به مؤلفه‌ هاي اين نگرش و عمل انساني در شعر هر دو شاعر اشاره شده است؛ از نكات برجسته‌ي اين پژوهش، بررسي فرامتن هاي اجتماعي، فرهنگي و جغرافيايي در شكل دهي به نگرش اين دو شاعر است؛ بررسي زيست‌گاه هر دو شاعر: شروان و غزنه، در همين راستا صورت گرفته است. پژوهش حاضر پژوهشي توصيفي-تحليلي است و داده ها به شيوه‌‌ي كتاب‌خانه اي گردآوري شده است.