بررسي سيماي زن در مرزبان نامه براساس رويكرد تحليل گفتمان انتقادي

اين مقاله كوشيده¬ است تا با رويكرد تحليل انتقادي گفتمان نورمن فركلاف به بررسي گفتمان غالب مسألة زنان در داستان¬هاي مرزبان نامه بپردازد. در رويكرد فركلاف يك متن در سه سطح بررسي مي¬شود. اين سه سطح عبارتند از: 1. سطح توصيف كه مبتني بر تحليل صوري، دستوري، واژگان، ضماير، وجه افعال و قيود است 2. سطح تفسير كه متن را براساس بافت موقعيّت و عوامل بينامتني تحليل مي¬كند. 3- سطح تبيين كه به توضيح چرايي توليد متن و بررسي گفتمان غالب و ايدئولوژي و قدرت حاكم بر متن مي¬پردازد. نگارنده پس از تحليل متن داستان¬هاي اين كتاب در هر سه سطح به نكات زير دست يافته¬است: 1- توصيف¬ها و به كارگيري واژگان «زن» و «شوهر» و بسامد بالاي وجه اخباري در افعال، نشان¬دهندة پايبندي نويسنده به حقيقت گزاره¬هاي داستان است؛ 2- در سطح تفسير اين كتاب تحت تأثير ديدگاه مردسالارانة كليله و دمنه است. 3- در سطح تبيين روشن مي¬شود كه دنياي زنانة داستان¬ها به طرز معناداري وابسته به مردان و قدرت مرد¬سالاري است و از نظر روحي و اجتماعي، تحت سلطة مردان و سنت¬هاي مردسالار بوده، به¬ گونه اي كه هويّتشان در گرو حضور يك مرد نظير شوهر، برادر و فرزند پسر است.