تحول ‏آفريني در تجربه امام موسي صدر و علامه فضل‎الله

اگر جنبش و تحول‎آفريني را از ويژگي‏هاي روحيه انقلابي بدانيم و انقلاب را به معناي دگرگوني براي پي‏افكندن نظمي نو بدانيم، بي‏ترديد امام موسي صدر و علامه فضل‏الله از چهره‏هاي شاخص حوزه بوده‏اند كه نماد انقلابي‏گري به شمار مي‏آيند؛ چراكه تلاشي انقلابي را براي واردكردن شيعيان به جهان رقم زده‏اند. اين دو عالم ديني، دين را به پيشران حركتي تبديل كردند كه در دو جنبش انقلابي امل و حزب‏الله به بار نشست. همان‏گونه‏كه امام صدر انقلابي اجتماعي را در درون طايفه شيعه رقم زد و در تأسيس جنبش امل نقشي يگانه داشت، فضل‏الله هم با به‏راه‏انداختن جرياني سياسي در تأسيس جنبش حزب‏الله نقش بسيار مهمي داشت. صدر با تأسيس جنبش امل و مجلس اعلاي شيعه لبنان، شيعه را در كنار اهل سنت به يكي از مؤلفه‏هاي اصلي جامعه لبنان تبديل كرد و فضل‏الله با زمينه‏آفريني فكري براي جنبش انقلابي حزب‏الله كوشيد كيان شيعه را از مرحله انقلاب اجتماعي به انقلاب سياسي منتقل كند. آنچه اين مرحله گذار را تسريع كرد، بلكه به‏گونه‏اي آن را پديد آورد، انقلاب اسلامي ايران بود كه فضل‏الله از آن به «زُلزِلَتِ الاَرضُ زُلزالَهَا» ياد مي‏كند.