بررسي نقش نور در معماري اسلامي ايران (بررسي نور در مساجد)

نور جدا از نقشي كه در جهت روشنايي‏بخشيدن به داخل‏ ساختمان به عهده دارد در ارتباط با تزئينات معماري اسلامي نيز حائز اهميت است.چون تزئين در معماري ايران در تمام ادوار صرف‏نظر از دقت و ظرفت آن،نمودار روشني و شادي نيز مي‏باشد.هنرمند اسلامي در تزئينات بنا از عناصري استفاده‏ مي‏كند تا بتواند به هدف نورپردازي خود جامه عمل بپوشاند،از جمله استفاده از مقرنس كه گونه‏اي جلب و پخش نور به درجات‏ دقيق و باريك است. حتي استفاده از رنگهاي ويژه در امر روشنايي بنا مؤثر است‏ و با توازن و هماهنگي رنگهاست كه به نقش و جايگاه آن در روشنايي و شفافيت بنا پي مي‏بريم.بعضي از نويسندگان با بررسي منشاء و نقش نور در معماري اسلامي،نور را نمادي‏ عرفاني مي‏دانند و معتقدند معمار مسلمان مي‏كوشد هرماده‏اي را كه به كار مي‏گيرد و شكل مي‏دهد،لرزش و ارتعاش نور در آن اثر بگذارد.به علاوه نور ديگر عوامل تزئيني را نيز بهتر مي‏نماياند و به طرحها حيات و جان مي‏بخشد.فاكتورهاي معماري در بناهاي‏ اسلامي شكل يافته با بازي نور و سايه،انعكاس و انكسار در آنها بوجود مي‏آيد.از جمله استفاده از كف و ديوارهاي صيقلي‏ براي جذب و بازتاب نور،استفاده از مقرنس براي گرفتن، شكستن‏و پخش نور،گنبدهايي كه بر حسب ساعات مختلف روز و شدت و ضعف نورچرخان به نظر مي‏آيند،سردردهايي كه نور خورشيد از تزئينات گچي آنها مي‏گذرد و به آنها شكل مي‏دهد، حتي آينه‏ها و كاشيهاي درخشان و براق،چوبهاي مذهّب و مرمرهاي صيقلي كه همگي مي‏درخشند.