مولانا و توجه به ظرفيتِ مستمعان در فيه مافيه

از آنجا كه «فيه ما فيه» مجموعه اي از گفتارها و خطابه هاي مولاناست و در خطابه و گفتار، تناسب كلام و موضوع با حال و مقامِ مستمعان در افزايش اثرپذيري و قبولِ خاطر يافتنِ كلام نقشي اساسي دارد و مولانا بنا به دلايلي كه در اين مقاله خواهد آمد، همچون قاطبه عارفانِ اهلِ كشف و شهود، بخاطر برخي ملاحظات عرفاني و تنگناهاي زباني، همچنين رعايتِ حال مستمعان و با دقت در ظرفيت معرفتي و عقلي آنان، مفاهيم و تجربيّاتِ عرفاني را در لفّافه رمز و راز و يا با بهره گيري از تمثيل كه عامه پسندتر است، بيان مي كند. ما در اين مقاله با اشاره اي گذرا به تنگناهايِ زبانيِ عارفاني چون مولانا در حينِ بيانِ حقايق و دقايقِ عرفان به مستمعان، از وقوفِ كاملِ او به اهميّتِ توجه گوينده و خطيب به ظرفيتِ مستمعان با محوريّتِ كتابِ «فيه ما فيه» و ذكر شواهدي عيني از آن، پرداخته ايم و در اين مجال، نشان داده ايم كه اصلي ترين تنگنايِ زبانِ مولانا در بيانِ غوامضِ عرفان، قلّتِ ظرفيتِ عقلي و معرفتي مستمعان در مواجهه با آن حقايق و دقايق يا بهتر بگوييم «اسرار» عرفاني است.