بررسي آثار مولانا از منظر نقد ادبي و سبك‎شناسي

مولوي يكي از شاعران نظريه پرداز ادب فارسي است كه آثارش به ويژه كليات شمس و مثنوي- سرشار از ديدگاه هاي نقادانه است. در اين مقاله، ديدگاه هاي زباني و ادبي او و سبك ادبي اين عارف و شاعر ادبي را مورد بررسي قرار گرفته است. اين پژوهش با تكيه بر نظريه هاي نقد ادبي معاصر انجام شده است. تحليل عناصر اصلي ارتباط يعني اوصاف و ويژگيهاي زبان، پيام (شعر)، فرستنده (شاعر) و گيرنده (مخاطب) در اشعار مولوي، محور اصلي مقاله را تشكيل داده و هر كدام از اين عناصر به بخشهاي جزئي تري تقسيم شده است. براي مشخص شدن جايگاه نظريات مولوي در دوره معاصر به مقايسه اجمالي ديدگاه هاي او با برخي از مكاتب و نظريه هاي نقد ادبي پرداخته شده كه از مهمترين آنها نقد نو، فرماليست ها، ساختارگرايان و طرفداران نظريه هاي معطوف به خواننده است. خواننده توانا و مبتدي، فعال و منفعل، همپيوندي عيني، انسجام شكل و محتواي شعر، رابطه ذهن و زبان، ارتباط دال و مدلول، رمزگان زبان و ... از مباحث مشترك مولانا و اين مكاتب است آثار مولانا به علاوه مناطق فارسي زبان، تاثير فراواني در هند و پاكستان و تركيه و آسياي ميانه گذاشته است. آثار مولانا تأثير فراواني روي ادبيات و فرهنگ تركي نيز داشته‌است. دليل اين امر اين است كه اكثر جانشينان مولوي در طريقه تصوف مربوط به او از ناحيهٔ قونيه بودند و آرامگاه وي نيز در قونيه است.