طنز موقعيت در دفتر ششم مثنوي

طنز يكي از گونه‌هاي ادبي با اهميت در دورة معاصر است كه به انواع مختلفي تقسيم مي-شود. طنز موقعيت يكي از انواع طنز است كه مي‌تواند آميزه‌اي از رفتار، موقعيت، صحنه و گفتار نيز باشد، اما محوريت در اين گونه از طنز، بر موقعيتِ ايجاد كنندة آن استوار است و بقية عناصر براي توليد طنز در خدمت موقعيت قرار مي‌گيرند. اين طنز در عمق معماري اثر قرار نقش آفريني مي كند و متكي بر بازي هاي كلامي نيست. بلكه باري هاي كلامي هم در خدمت موفعيت طنز آفريني مي كنند. اصولاً جلوة اين‌گونه طنز در نمايش‌نامه‌ها و داستان به دليل حاكميت منطق دراماتيك در آن‌ها بيشتر است. مثنوي مهم ترين اثر مولانا جلال الدين آميخته با حكايات و مضامين طنزآميز است. او در اين اثر تقريبا از تمامي امكانات موقعيتي براي طنزپردازي بهره برده است. وي با شخصيت پردازي هاي متناقض، رفتارهاي عجيب، خلق طرح وارونه و كميك، جابجايي ارزش ها و قرار دادن شخصيت در موقعيت و زمان و مكان نامناسب و كلامي كه در موقعيت هاي نامتناسب از سوي شخصيت-هاي متناقض بيان مي شود موقعيت هاي خنده را ايجاد مي كند.