تحليل زيبا­شناختي صنعت التفات در سوره‌ي «مائده»

قرآن كريم به عنوان نمونه¬ي عالي بلاغت در زبان عربي، همچون چشمه¬ي زاينده¬اي است كه در طول چهارده قرن همچنان به عنوان معجزه¬اي بي¬بديل مورد توجّه ادب¬پژوهان و ساير پژوهشگران علوم مختلف واقع شده است. يكي از زيبايي¬هاي ادبي اين كتاب آسماني، صنعت التفات است كه به گفته‌ي همه¬ي قرآن‌پژوهان، اين صنعت¬پردازي زيبا در هيچ متن ديني و يا غيرديني ديگري همچون قرآن به¬كار نرفته است. هرچند تعاريف متعدّدي از اين صنعت بلاغي از سوي بلاغت¬پژوهان ارائه شده است؛ ليكن كامل¬ترين و جامعترين تعريفي كه از اين صنعت ارائه شده است را چنين مي¬توان عنوان نمود: خروج از آنچه كه به طور طبيعي مورد انتظار است . با توجه به تعريف ياد شده، مي¬توان گفت كه صنعت التفات تنها به مفهوم تغيير زاويه¬ي ضماير به كار رفته در يك اثر نيست، بلكه فراتر از تعريفي است كه غالباً از اين صنعت ياد مي¬شود و به مواردي همچون تغيير از يك صيغه به صيغه‌ي ديگر از نظر زماني، تغيير در ضماير از نظر تعداد، تغيير در ساختار جملات از نظر جمله‌ي فعليّه و اسميّه، تغيير در كاربرد واژگان و ذكر واژگان مترادف به منظور جلوگيري از تكرار و غيره مي¬باشد. با توجه به گستردگي و شموليت قرآن كريم، در اين پژوهش مي‌كوشيم كه به تحليل زيباشناختي كاربرد اين صنعت در سوره‌ي مائده بپردازيم تا دريچه‌اي از زيبايي و اعجاز كلام وحي را به روي قرآن‌پژوهان بگشاييم.