زيبايي‌شناسي قصر در سوره أنعام، با تكيه بر اصول سه‌گانه (توحيد،نبوت و معاد)

اعجاز قرآن كريم از حقايق مسلّم در جهان است و مسأله فصاحت و بلاغت از جنبه‌هاي مهم اين اعجاز به شمار مي‌آيد. فهم علوم بلاغي در تفسير و بررسي جنبه‌هاي اعجاز قرآن بسيار پر اهميت است. قصر يكي از شيوه‌هاي ايجاز است و ايجاز بزرگ‌ترين پايه بلاغت مي‌باشد. اسلوب قصر و اغراض آن به عنوان يكي از فصول مهم و از ابزار بلاغي كارآمد، در علم معاني محسوب مي‌شود و ارزش و اهميت آن در قرآن كريم بسيار مورد توجه است. در زبان عربي نفي و استثنا، قوي‌ترين و اصلي‌ترين شيوه‌ي تخصيص و پركاربردترين بحث‌ها در علم معاني به شمار مي‌رود و قابليّت‌هاي گسترده‌اي را در جهت بيان و القاي مسائل مختلف ديني در بر‌مي‌گيرد به ويژه اينكه برخي از آيات مربوط به توحيد، نبوت و معاد با اين اسلوب بيان شده است. اين مقاله به بررسي شيوه‌هاي مختلف قصر و جايگاه آن در سوره أنعام مي‌پردازد. أنعام يكي از سوره‌هاي بلند قرآن و از سوره‌هاي مكي محسوب مي‌شود و موضوع اصلي آن بيان اصول سه‌گانه عقيده اسلامي است و خداوند در آن به بيان موضوعات مختلفي از جمله خلقت آسمان‌ها و زمين، تقدير، مرگ مخلوقات، پاسخ بر منكرين نبوّت و بيان انكار كافران در روز قيامت و اختصاص علم غيب، خشم و قدرت به خداوند، اثبات بعث و قيامت و بيان دلائل توحيد مي‌پردازد به گونه‌اي كه بيشتر واژگان و عبارات موجود در آن در پي اثبات يگانگي و حقّانيت خداوند است. روش تحقيق در اين پژوهش به صورت تحليلي ـ توصيفي است و مهم‌ترين نتيجه حاصل از آن كاربرد فراوان قصر به طريق نفي و استثنا در بيان سه اصل (توحيد، نبوت و معاد) است.