اولويت‌بندي حسّاسيت شريان‌هاي حياتي نسبت به پديده‌ي زمين‌لغزش (مطالعه‌ي موردي: شريان‌هاي انتقال آب از استان‌هاي مازندران، تهران و البرز به شهر تهران)

هدف اصلي اين پژوهش، طبقه‌بندي و تعيين حسّاسيت شريان‌هاي اصلي انتقال آب از سدهاي پنج گانه‌ي طالقان، اميركبير، لار، لتيان و ماملو به تصفيه خانه‌هاي هفتگانه‌ي كلان‌شهر تهران، نسبت به پديده‌ي زمين‌لغزش مي‌باشد. اين سدها به لحاظ موقعيت در سه استان مازندران، تهران و البرز واقع شده‌اند و براي انتقال آبهاي سطحي، از حوزه‌هاي آبخيز اين سدها به شهر تهران، از 330 كيلومتر شريان حياتي شامل؛ تونل و خطوط‌ انتقال آب استفاده شده است. به‌منظور تعيين حساسيت اين شريان‌‌ها ابتدا با مطالعه‌ي پژوهش‌هاي گذشته و بازديد‌هاي ميداني، تعداد 829 پهنه‌ي لغزشي ثبت و به طور كاملاً تصادفي، 70 درصد از اين نقاط (580 لغزش) براي مدلسازي و 30 درصد (249 لغزش) براي اعتبارسنجي مدل، انتخاب گرديد، سپس با استفاده از 13 عامل شناخته‌شده‌ي مؤثّر در وقوع پديده‌ي زمين‌لغزش، نقشه‌هاي پهنه‌بندي حسّاسيت در سه محدوده‌ مطالعاتي تهران-كرج، ورامين و لواسانات در محدوده‌اي به مساحت 7733 كيلومتر مربع تهيه گرديد. اين نقشه‌ها به 5 كلاس حسّاسيت پذيري خيلي‌زياد، زياد، متوسّط، كم و خيلي‌كم طبقه‌بندي و با همپوشاني نتايج حاصله با موقعيّت شريان‌هاي آبي تأمين‌كننده‌ي آب استان تهران مشاهده‌شد؛ از مجموع 330 كيلومتر شريان‌هاي آبي انتقال آب از سدهاي پنج گانه به تصفيه‌خانه‌هاي هفت‌گانه‌ي كلان‌شهر تهران، ميزان 15 كيلومتر، در طبقه‌ي حساسيت پذيري خيلي‌زياد؛ 37 كيلومتر، در طبقه‌ي زياد؛ 16 كيلومتر، در طبقه‌ي متوسّط، 64 كيلومتر، در طبقه‌ي كم و 198 كيلومتر، در طبقه‌ي خيليكم قرارگرفت، لذا با عنايت به‌اينكه ميزان 93/ 18 درصد از آب تهران از شريان سد طالقان (واقع در محدوده‌ي خطرپذيري زياد)، 1 /42 درصد از شريان سداميركبير (واقع در محدوده‌ي خطرپذيري خيلي‌زياد)، 32/9 درصد از شريان سدلار (واقع در محدوده‌ي خطرپذيري متوسط)، 87 /28 درصد از شريان سدلتيان (واقع در محدوده‌ي خطرپذيري متوسط)، و 78/ 0 درصد از شريان سدماملو (واقع در محدوده‌ي خطرپذيري كم) تأمين مي‌گردد، بازنگري تونل‌هاي انتقال، در مسير شريان انتقال آب از سداميركبير به استان تهران، كه با قدمتي بيش از 60 سال، تأمين‌كننده‌ي حدود نيمي از آب مصرفي تهران مي‌باشد ضروري به‌نظر مي‌رسد.