بررسي اثر ويژگيهاي خاك بر ضريب فعاليت آن در موقعيتهاي مختلف يك شيبتپه با فرسايش خميريشكل

حدود آتربرگ يكي از خصوصيات مكانيكي خاك مي‌باشد كه با استحكام و مقاومت خاك در مقابل فرسايش ارتباط دارد و يكي از ويژگي‌هاي مهم و اساسي خاك‌هاي ريزدانه (رس و سيلت) است. حد خميري، حد رواني و شاخص خميري مي‌توانند پايداري خاك‌دانه‌ها را در برابر پراكنش و نيز مقاومت خاك‌ در برابر جريان يافتن را نشان دهند. ضريب فعاليت خاك نيز نشان‌دهنده تغيير حجم خاك در اثر تغيير درصد رس خاك مي‌باشد. بنابراين حدود آتربرگ و ضريب فعاليت خاك دو عامل مهم در وقوع انواع فرسايش به‌ويژه فرسايش خميري‌شكل مي‌باشند. كه با شناخت تأثير ساير ويژگي فيزيكي و شيميايي خاك بر روي اين دو شاخص مكانيكي، امكان دستيابي به روش‌هاي جلوگيري از خطرات و خسارات ناشي از گسترش فرسايش خميري‌شكل فراهم مي‌شود. در اين پژوهش نيز اثر برخي از ويژگي‌هاي فيزيكي و شيميايي خاك بر ضريب فعاليت خاك در شيب‌تپه‌اي مارني كه فرسايش خميري‌شكل در آن رخ داده بود، مورد بررسي قرار گرفت. بدين منظور در گام نخست سه پروفيل به ترتيب در بالاي شيب تپه (بيش‌ترين فرسايش)، ميانه شيب‌تپه (فرسايش متوسط) و انتهاي شيب‌تپه (كم‌ترين فرسايش) حفر و پس از تشخيص و تعيين لايه-هاي خاك، نمونه‌برداري خاك در عمق‌هاي گوناگون انجام گرديد. نتايج نشان داد كه هم‌بستگي ميان ضريب فعاليت و ويژگي‌هاي مختلف خاك در هر قسمت از شيب‌تپه متفاوت است. به‌طوري‌كه درصد رس بيش‌ترين تاثير را بر ضريب فعاليت خاك در پروفيل پايين شيب‌تپه داشت (R=0.69). پس از آن درصد شن اثرگذار بود. در پروفيل بالايي شيب‌تپه نيز، ظرفيت تبادل كاتيوني و پس از آن درصد سيلت بيش‌ترين اثر را بر ضريب فعاليت خاك داشتند. در پروفيل مياني شيب‌تپه هم هيچ‌گونه هم‌بستگي بين ضريب فعاليت و خصوصيات مختلف خاك يافت نشد.