ارزيابي نقش گنبدهاي نمكي بر ايجاد گرد و غبار يزد(مورد مطالعه: گنبدهاي شمال شرق اردكان)

در بررسي گردوغبار، مهم ترين مساله، بررسي منبع و خاستگاه ذرات گردوغبار و ماهيت آن است. هر چند كه بيشتر طوفان هاي گردوغبار، بويژه طوفان هاي گردوغبار حاكم بر ايران، اغلب ماهيت منطقه اي دارند، اما كانون هاي محلي، در كمربند گردوغبار و به طور خاص در ايران، نقش به سزايي ايفا مي كنند. در اين پژوهش به يكي از خاستگاه هاي گردوغبار محلي استان و شهر يزد شامل گنبدهاي نمكي شمال شرق اردكان پرداخته شده است. بيشتر گنبدهاي اين منطقه در سطح زمين، برون زدگي داشته و در معرض هوازدگي و تخريب قرار دارند. از آن جا كه نمك ها در برابر آب حساسيت بالايي داشته و پس از بارش باران تخريب و همراه با جريان آب به سمت سطح اساس خود يعني كويرهاي سياه كوه و زرين سرازير مي شوند، كف اين كويرها از رسوبات نمك انباشته شده است. اين رسوبات سبب عدم رويش گياه شده و به دليل قطر بسيار ريز آن، در معرض بادهاي نسبتا شديد ايران مركزي قرار مي گيرند. نتايج نشان مي دهد جهت باد غالب و شديد اين منطقه شمال غربي است. بنابراين، بادهاي نسبتا شديد (با سرعت حدود 30 متر بر ثانيه) به ويژه در فروردين و ارديبهشت، ذرات ريز نمكي را به شكل معلق با خود آورده و بيشتر شهر يزد را تحت تاثير قرار مي دهد. ذرات نمكي به تنهايي مي تواند بسياري از بيماري هاي قلبي و تنفسي را به وجود بياورد. از اين نظر، مطالعه اين خاستگاه نمكي در ايران مركزي و در استان يزد از اهميت بسيار بالايي برخوردار است.