مقايسه تطبيقي اشعار عطار نيشابوري و حافظ شيرازي با تكيه برمجمل و مفصل

يكي از مباحث مهم در نقد ادبي، بحث ادبيات تطبيقي است. ادبيات تطبيقي از شاخه هاي نقد ادبي است كه به سنجش آثار، عناصر، انواع سبكها، دوره ها، جنبشها و چهره هاي ادبي و به طور كلي، مقايسه ادبيات در مفهوم كلي آن در دو يا چند فرهنگ و زبان مختلف مي پردازد. فريدالدّين ابوحامد عطار نيشابوري، حدود سال (512 هـ.ق) در شهر كدكن به دنيا آمد. منطق الطير، اثر برجسته او يكي از منظومه هاي عرفاني – تمثيلي از سلوك عاشقانه سالكان طريقت، براي رسيدن به حقيقت است. شمس الدّين محمد حافظ شيرازي ملقّب به لسان الغيب (792-727 هـ.ق) شاعر و غزلسراي بزرگ قرن هشتم يكي از چهره هاي نامدار جهان است. ديوان حافظ كه اثري است پر رمز و راز و اشارات باطني، مراحل وصول به معرفت و حقيقت مطلق هستي را با زبان اجمال و اشارت بيان كرده است. پژوهشگران با هدف معرفي و مطابقت زبان اجمال و تفصيل به واكاوي مثنوي منطق الطير عطار و ديوان غزليات حافظ پرداختند. طبق نظريه هاي ادبي؛ در پژوهشهاي تطبيقي، اثرگذاري و اثرپذيري آثار ادبي، اصالت ادبيات ملّي، ژرف نگري و استمرار جريانهاي ادبي جهاني بهتر نمايانده مي شود. از اين منظر عطار با حكايت متعدد به تفصيل، به بيان مباحث عرفاني از قبيل؛ طلب، عشق، معرفت، استغنا، توحيد، حيرت و فقر و فنا پرداخته است و حافظ، همان مفاهيم و معناي ذكر شده توسط عطار را با زبان فشرده و مجمل دريك بيت بيان كرده است. اين بررسي با روش تحليلي – توصيفي انجام شده است. نتيجه پژوهش اين است كه عطار با زباني تفصيلي به شرح طي هفت مرحله طريقت پرداخته است ولي حافظ، همان مفاهيم و معناي ذكر شده توسط عطار را با زبان فشرده و مجمل دريك بيت بيان كرده است.