معرفت شناسي پندهاي عطار

پندنامه ها گنجينه هاي بسيار ارزشمندي در حوزۀ ادبيات تعليمي به شمار مي آيند؛ اين نوع از ادب تعليمي، به هر دو صورت نظم و نثر، سابقۀ ديرينه اي در ايران دارد و مصنفين در آفرينش آن از تعاليم مكاتب فكري و عقيدتي مختلف، جهت انتقال مؤلفه هاي سياسي، اخلاقي، فلسفي، تعليمي و تربيتي به مخاطبان خاص (مثل شاهان و وزيران و ...) و يا مخاطب عام بهره مند شده اند. پندنامۀ منسوب به عطار نيشابوري، يكي از معروفترين پندنامه هاي فارسي است كه به جهت چاپ ها متعدد و ترجمه به زبانهاي ديگر اعتبار فراواني يافته است. مسالۀ اصلي اين تحقيق، جستجوي شيوه هاي اندرزگويي، سبك بياني و موضوعات تعليمي موجود در اين پندنامه بوده است. نتايج تحقيق گوياي آن است كه در اين كتاب كه مهمترين ويژگي سبكي آن سادگي و عاري بودن از نماد، تمثيل، تصويرگري و آرايه هاي ادبي است، براي اندرزدهي، بيشتر از شيوۀ شماره اي استفاده شده؛ تعاليم اين كتاب را مي توان در پنج گروه سيرت ملوك، فرهنگ و رسوم عاميانه، اخلاق فردي، اخلاق جمعي و اصول معرفتي دسته بندي نمود. به غير از چند اندرز كه ريشه در خرافات و باورهاي عاميانه دارد، بقيۀ اندرزها مستقيما برگرفته از آموزه هاي اسلامي و مؤلفه هاي معرفتي عرفان و تصوف اسلامي است.