بررسي زبان غنايي مناجات نامه از ديدگاه بوطيقاي ساختارگرايي جاناتان كالر

خواجه عبدالله انصاري عارف مشهور قرن چهارم هجري و صاحب مناجات¬هايي است كه از نخستين نثرهاي مسجع ادبيات فارسي به شمار مي¬رود. مناجات¬هاي خواجه در اكثر موارد شعري منثور و نثري موزون است و با توجه به سخنان پرشور و عاشقانۀ او مي¬تواند با مؤلفه-هاي شعر غنايي بررسي شود. يكي از محققاني كه به تحليل زبان شعر غنايي پرداخته جاناتان كالر، زبان¬شناس آمريكايي است كه مبحث توانش ادبي را مطرح كرده است. از نظر وي، توانش ادبي و شيوه¬هايي كه امكان تفسير يك متن را براي خوانندگان ايجاد مي¬كند، اهميت زيادي دارد. با توجه به نوع ادبيِ متن، نظام¬هاي قراردادي و رمزگان¬هايي به وجود مي¬آيد كه فهم و تفسير متن را ممكن مي¬سازد، از جملۀ اين نظام¬ها مي¬توان «فاصله و شاخص¬ها»، «مضمون و شهود» و «مقاومت و ارزيابي» را نام برد. در اين مقاله تلاش شده است ديدگاه جاناتان كالر دربارۀ بوطيقاي شعر غنايي تبيين و سپس با متن مناجات نامه مقايسه شود.