روش‌هاي نوآوري تشبيه در ده غزل سعدي

صور خيال جوهر اصلي شعر است و از نيروي تخيل حاصل مي‌شود. سخنوران از گذشته تا كنون همواره در جهت اعتلاي سخن خود و ارزش و اعتبارِ هنري بخشيدن به آن از صور خيال استفاده مي‌كرده‌اند. در گذشته آن را در چهار عنصر مجاز، تشبيه، كنايه و استعاره محدود مي‌كردند ولي امروزه مي‌توان اسطوره، آركي‌تايپ و سمبل را هم به آن افزود. از ميان اين‌ها از پركاربردترين ابزارهاي بياني كه شاعران در جهت آراستگي كلام خود از آن بهره مي‌برند تشبيه است. ابزار قويي كه به‌قول ابوهلال عسكري: «هيچ اديبي از آن بي‌نياز نيست.» اما بايد توجه داشت كه لطف تشبيه غرابت و دوري از ابتذال است. شاعران براي دست‌يابي به اين مهم و رهايي از كهنگي و ابتذال تشبيه به نوآوري‌هايي دست مي‌زنند. مي‌توان گفت كه نوسازي تشبيه در شعر شاعران، به روش‌هاي تفضيل، تشريط، تقييد، عكس و... صورت مي‌پذيرد. در اين مختصر، مي‌خواهيم بدانيم سعدي، بزرگ‌ترين و فصيح‌ترين سخن‌گوي زبان فارسي و استاد بي‌منازع غزل فارسي‌، چگونه به نوآوري و نوسازي تشبيهات خود دست زده است.