شهرت¬زدگي در تعريف غزل و خلق غزل¬پاره در قالب¬هاي شعر فارسي

تعريف قالب غزل در ادوار مختلف شعر فارسي متفاوت بوده است. منابع پيشين، سير تحول غزل را، بيشتر به لحاظ ماهوي بررسيده¬اند. در تحول شكلي غزل، جدا شدن آن از قصيده و استقلال يا وابستگي ابيات نسبت به هم ارزيابي شده است؛ اما محدودتر شدن قلمرو غزل، هيچ¬گاه مورد بررسي قرار نگرفته است. از قرن هشتم هجري به بعد در تعريف قالب غزل، شهرت¬زدگيِ ناشي از آوازۀ بزرگاني چون حافظ، علت سوگيري اشتباه برخي از نويسندگان كتاب¬هاي آموزش شعر، صنايع بديع و... بوده است. عمده مؤلفان معاصر نيز به تبعِ گذشتگان، اين مسير را بدون توجيه علمي پيموده¬اند. از اين زمان به بعد تعداد ابيات غزل« معمولا بيشتر از چهار بيت » معرفي شده و غزل¬پاره¬، يعني غزل¬هاي دو، سه و چهار بيتي كه روزگاري جزء غزل بودند، از تعريف امروزي آن خارج شد اما عملا كمتر غزل¬سرايي است كه اين گونۀ شعري را بارها تجربه نكرده باشد. اثبات اين ادعا، با بررسي غزل¬هاي 27 شاعر نام¬آشنا و ارائه¬ي اولين اطلاعات آماري در اين زمينه، صورت گرفته است. سوگيري اشتباه در تعريف غزل با تاثير بر ذهن مؤلفان، شاعران و مخاطبان شعر، سبب جدا شدن محدوده¬ي كمي غزل¬پاره از غزل، به تاكيد كتاب¬هاي مرجع آموزش قالب¬هاي شعر فارسي شد. غزل-پاره از نظر كيفي نيز با غزل داراي وجوه تمايزي است. امروزه همين تفاوت¬هاي ظاهري، محتوايي و حضور پررنگ غزل¬پاره در شعر فارسي است كه مي تواند مبناي زايش قالبي تازه باشد.