تحليل نقدگونه مقامات سلوك و عرفان در مصيبت نامه عطار نيشابوري

يكي از مباحث مهم درميان اهل تصوف و رهروان سير و سلوك صوفيانه «مقامات» است. سالك راه طريقت در رسيدن به كمالات انساني در سير الي الله ناگزير از كسب، اقامت و گذر از اين مقامات است. عرفا اعتقاد دارند براي رسيدن به قله رفيع معرفت بايد منازل و مسالكي را طي نمايند و سلوك طريق عرفان با مقيم شدن در مقامات آغاز مي گردد. ادبيّات اخلاقي و تعليمي، يكي از مهم ترين انواع ادبي است كه تثبيت و تقويت صفات مطلوب را از يك سو و نكوهش و تلاش براي حذف صفات ناپسند را در مخاطب عام از سوي ديگر دنبال مي‌كند. در اين مقاله، مضامين عرفاني و اخلاقي را در چارچوب تحليل و دسته‌بندي شواهدي از مصيبت نامه عطار و نگاه متفاوت او را به مقامات با استفاده از داده هاي مطالعاتي و برداشت هاي استدلالي به روش توصيفي – تحليلي واضح تر بيان نماييم. يافته هاي پژوهش نشان مي دهد ، تعداد و كيفيت مقامات آنگونه كه درمنطق الطير به طور روشن و آشكار ذكر شده است، در مصيبت نامه، مشخص و متمايز نيست و با نظم و ترتيب بيان نشده است وي بيشتر در قالب حكايات و تمثيل، آموزه هايي اخلاقي و تعليمي در مقامات عرفاني دارد و به طور غير مستقيم، توضيحاتي درباره هر مقامات ارائه مي كند كه با انديشه و تعمق در ابيات آن مي توان به آنها پي برد.