بررسي شمايل‌نگارانه غلام‌زنگي در نگارگري‌هاي كمال‌الدين بهزاد

مقاله پيش‌رو به بررسي مضمون غلام‌زنگي در آثار كمال‌الدين بهزاد مي‌پردازد. در بسياري از نگاره‌هاي بهزاد به شكل بديعي شاهد تصوير غلام‌زنگي (غلام سياه پوست) هستيم. در راستاي اين پژوهش، روش شمايل‌شناسي اروين پانوفسكي استفاده مي‌بريم. در ديدگاه پانوفسكي بازشناسي معاني نهفته آثار هنري با در نظر گرفتن ارتباط ميان جزئيات اثر هنري با كليات فرهنگ و جامعه‌اي كه اثر در آن شكل يافته امكان‌پذير است. بنابراين در جهت پي بردن به مسئله حضور غلامان زنگي در آثار كمال‌الدين بهزاد، قرن نهم هـ . ق عهد تيموري كه زندگي اجتماعي، فرهنگي و هنري بهزاد را در بر مي‌گيرد، بررسي مي‌شود. كه مبين جهان‌بيني شكل يافته‌ بهزاد در فضاي عرفاني حاكم بر جامعه‌اش، با پيشوايي جامي به عنوان يكي از سران سلسله نقشبنديه مي‌باشد. دستآورد اين پژوهش، بيانگر گرايش بهزاد به سلسله نقشبنديه و تأثير‌پذيري او از اركان و آموزه‌هاي اين سلسله مي‌باشد. بهزاد اين هنرمند عارف، با مستمسك قراردادن داستان به بيان حقايق زندگي انسانهاي مظلوم و ستمديده‌اي مي‌پردازد كه در جايگاه غلام و برده در طول تاريخ در خدمت جامعه انساني بوده‌اند. بهزاد با نوع دوستي كه مبين وقوف او به شأن و كرامت انسان در عالم آفرينش بوده و مرز نژاد و رنگ نمي‌شناسد، شخصيت‌ غلام‌زنگي خويش را در نماد كار و فعاليت به قلم نگارش تصوير در مي‌آورد. گردآوري اطلاعات اين پژوهش به شيوه كتابخانه‌اي و منابع مجازي صورت پذيرفته است كه با هدف بنيادي، به روش شمايل‌شناسي و تحليل داده‌ها به روش كيفي ارائه شده ‌است.