تحليل نمادهاي مشروعيت بخشي در حكومت ساساني با استفاده از نقوش گچ بري آتشكده بنديان

در مطالعات مربوط به هنر عصر ساساني، هنر حاكميتي از اهميت بالايي برخوردار است و در واقع ابزاري محسوب مي¬گردد كه به¬واسطه آن شاهان ساساني بر تداوم حكومت و از همه مهم¬تر اقداماتي كه در برخي مواقع شكل خصمانه¬اي به خود مي¬گرفته است جنبه الهي مي¬دادند. اين مهم نه تنها در متون تاريخي به¬جامانده از اين دوره و قرون اوليه اسلامي قابل درك و تشخيص بوده بلكه در بقاياي باستان شناختي به دست آمده از اين دوره نيز نمايان مي¬گردد. در اين زمره آتشكده بنديان شهرستان درگز در استان خراسان رضوي بسيار پر اهميت است چرا كه به نظر مي¬رسد نقوش گچ¬بري آتشكده بنديان به عنوان بخشي از قلمرو ساساني، از اين خط ¬مشي پيروي نموده است. از اين رو نگارندگان با هدف شناخت انواع نقش¬مايه¬ها در اين آتشكده و چگونگي كاركرد سياسي ¬اجتماعي آن¬ها از طريق مطالعه نقش¬ها و نمادهاي آن تاثيرات حاكميت مركزي را بر قلمرو تحت پادشاهي مورد بررسي قرار داده¬اند. هدف از اين پژوهش واكاوي مفاهيم نهفته در نقش¬مايه¬ها و نمادهاي گچ¬بري¬هاي آتشكده بنديان است. روش تحقيق بر¬اساس ماهيت و روش از نوع تاريخي و تحليلي است. شيوه گردآوري اطلاعات به صورت كتابخانه¬اي و ميداني انجام گرفته است. نتايج نشان مي¬د¬هد نقوش و تزيينات اين بنا اغلب شامل صحنه¬هايي¬ست كه جنبه روايت¬گري دارند و در جزييات آن نقش¬ها و نمادهاي سياسي و مذهبي خاصي به كار رفته است. اين تصاوير به نوبه خود بسياري از خلاء¬هاي تبليغاتي طبقه حاكمه را در راستاي مشروعيت¬ مذهبي بخشيدن به حكومت پادشاهي برطرف مي¬نمايد و هم¬چنين اطلاعاتي در مورد شرايط اجتماعي، سياسي، روابط با همسايگان و جايگاه طبقه روحانيت به¬دست مي¬دهد.