بررسي زبان عاميانه در سمك عيار

سمك عيار داستاني عاميانه است كه در قرن ششم نگارش يافته است. هدف از پژوهش حاضر بررسي زبان و عناصر عاميانه‌ي سمك عيار در سطح‌هاي مختلف واژه، تركيب و جمله است. روش تحقيق كتابخانه‌اي است و به شيوه‌ي استقرايي‌قياسي با رويكرد توصيفي‌تحليلي انجام شده است. عناصر عاميانه‌ي زباني در سمك عيار تاكنون، به صورت مستقل بررسي نشده است. در اين پژوهش، زبان عاميانه در دو بخش واكاوي مي‌شود. بخش اول به عناصر بديعي و بياني شامل ضرب‌المثل‌ها و عبارت‌هاي كنايي و بخش دوم به دستور زبان عاميانه اعم از ساختار نحوي جمله‌ها، واژه‌هاي عاميانه، قيدهاي عاميانه، كاربرد تركيب‌ها و جمله‌هاي عاميانه، معني عاميانه‌ي فعل و واژه‌هاي غيرعاميانه اختصاص يافته است. زبان اين اثر به دليل نوع كاركرد و طبقه‌ي مخاطبانش ساده است. تلفيقي از زبان ادبي،‌ محاوره‌اي و عاميانه، بافت زبان اين كتاب را تشكيل مي‌دهند و راز غناي آن در همين تلفيق است. واژگان و تركيب‌هاي عاميانه و نيز زبان محاوره‌اي در آن فراوانند؛ اما زبان جاهلي كمتر به چشم مي‌خورد. نويسنده سعي كرده صبغه‌ي ادبي زبان از بين نرود و بنابراين زبان، در عين سادگي و فهم‌پذيري، بين زبان ادبي و عاميانه در نوسان است. كنايه‌هاي فعلي، بيشترين بسامد را در بين عناصر عاميانه دارند. جمله‌ها، اغلب چندفراكردي، مركب و داراي اطنابند و حرف ربط، به‌ويژه «كه»، بسامد بسيار بالايي دارد. زبان گفتگو و روايت شبيه هم است. شكسته‌نويسي، جايگاهي در آن ندارد و زبان اثر به زبان محاوره نزديك‌تر است تا عاميانه.