بررسي جايگاه زن در اشعار ملك الشعرا بهار

يكي از مباحثي كه امروزه مورد توجه محققان مي باشد، بررسي نگرش هاي مختلف به شخصيت زن در ادبيات است. راهيابي زنان به شعر نيز امري اجتناب ناپذير است كه نقطه اوج آن در شعر مشروطه تجلي مي يابد. زن در شعر مشروطه جلوه اي ديگر مي يابد. خرد، شخصيت و انسانيت او مطرح شده و مورد بررسي شعراي آن عصر قرار مي گيرد. شاعران از گذشته تاكنون به مادر و جايگاه او توجهي خاص داشته‌اند. بهار نيز مادران را به فراگيرى علم و دانش و حفظ عفاف دعوت مي‌كند؛ چون معتقد است كه فرزندان آينده با پرورش در دامان چنين مادرانى مى‌توانند در جامعه مفيد باشند. بهار با آن كه در جاى جاى شعرش از زن دفاع مى‌كند ولى گاه زبان به نكوهش نيز مى‌گشايد و از زن به مذمت ياد مى‌كند. اولين شعر وي درباره زنان قصيده‌اي است با عنوان «زن شعر خداست» كه در سال 1307 ه .ش در وصف زن خوب، مذمت چند زني و رفع حجاب سروده است. لذا در اين مقاله سعي در تبيين جايگاه زن در اشعار بهار را داريم و برآنيم به اين پرسش پاسخ دهيم كه : تصوير زن در اشعار ملك الشعرا چگونه است؟ مضاميني چون: زن و نهاد خانواده، زن و حجاب، ستايش زنان برجسته، ترغيب زنان به علم آموزي، اخلاق زنان، اهميت مادر بودن زن، صفات مادري و... از مهم‌ترين مضامين درباره زنان در شعر بهار است. تحليل نهايي به دست آمده حاكي از آن است كه نگرش شاعراني چون بهار به زن در شعر دوره مشروطه تغيير كرده و براي اولين بار مضامين شعر اين دوره به مسائل حقوقي زن مي پردازد و زن از معشوقه بودن مطلق خارج مي شود و عقلانيت ، شخصيت و انسانيت او مورد تبيين و تحليل قرار مي گيرد.